Tại sao cần hàn lót trong hàn chống mòn Hardfacing? Quy trình & lưu ý

Ngày: 20-11-2026

Nhiều chi tiết (búa nghiền, răng gầu, trục cán, cánh khuấy...) sau khi đắp chống mòn bị bong tróc, nứt vỡ từng mảng lớn chỉ sau một thời gian ngắn làm việc va đập. Nguyên nhân thường nằm ở việc đắp trực tiếp lớp chống mòn cứng/giòn lên nền thép cacbon cao, thép hợp kim hoặc gang mà không có lớp đệm phù hợp.

1. Tại sao bắt buộc phải hàn lót trước khi hàn chống mòn?

Mặt cắt kết cấu lớp hàn lót buffer layer và lớp phủ cứng hardfacing

- Giảm ứng suất dư & chống nứt tách lớp: Lớp chống mòn (thường giàu cacbit crom, cacbit vonfram, martensite...) có độ cứng cao nhưng độ dẻo dai thấp, hệ số giãn nở nhiệt có thể lệch so với vật liệu nền. Lớp lót dẻo dai đóng vai trò "vùng đệm" hấp thụ ứng suất co ngót và va đập.

- Ngăn pha giòn do pha loãng (dilution control): Khi hàn lớp chống mòn trực tiếp lên thép cacbon cao hoặc gang, sự hòa trộn (pha loãng) có thể tạo ra vùng ảnh hưởng nhiệt (HAZ) hoặc kim loại mối hàn quá giòn, dễ nứt chân hoặc nứt ngang. Lớp lót giúp cô lập và ổn định nền kim loại.

- Tăng độ bám dính cơ - luyện kim: Tạo bề mặt chuyển tiếp bền chắc giữa kim loại nền và lớp phủ cứng bên ngoài, giúp lớp chống mòn chịu được tải trọng va đập + mài mòn kết hợp.

- Bù đắp kích thước lớn tiết kiệm chi phí: Với các chi tiết mòn sâu, dùng que hàn chống mòn đắp dày vừa tốn kém vừa dễ nứt. Dùng que hàn lót đắp dày để lấy lại biên dạng, sau đó phủ 1–2 lớp chống mòn mỏng ở trên sẽ kinh tế và bền hơn nhiều.

2. Phân biệt nhanh "Hàn đắp bù kích thước" và "Hàn lót chống nứt"

Kết cấu lớp hàn lót giữa thép nền và lớp phủ cứng

- Lớp đệm / lót chống nứt (Buffer layer): Mục tiêu chính là ngăn nứt, tăng liên kết giữa nền và lớp hàn đắp cứng (thường dùng dòng que austenitic hoặc que hàn dẻo dai phù hợp nền, hàn lớp mỏng vừa phải).

- Lớp đắp bù (Build-up layer): Mục tiêu chính là khôi phục kích thước/hình dạng chi tiết bị mòn nặng trước khi phủ lớp hardfacing.

3. Quy trình hàn lót trong hàn chống mòn (5 bước chuẩn)

1. Kiểm tra vật liệu nền & đánh giá mức độ hư hỏng: Xác định mác thép/gang, độ dày, mức độ mòn, nứt hiện trạng.

2. Làm sạch & xử lý khuyết tật bề mặt: Tẩy sạch dầu mỡ, rỉ sét, lớp chai cứng, mòn nứt cũ; loại bỏ các khuyết tật bề mặt cũ để không hàn đè lên vết nứt.

3. Gia nhiệt sơ bộ (nếu cần) & chọn vật liệu hàn lót: Tùy theo hàm lượng cacbon/hợp kim của nền và loại que hàn đắp chống mòn để chọn đúng dòng que hàn lót (và kiểm soát nhiệt độ giữa các lớp).

4. Thực hiện đường hàn lót: Đi đường hàn gọn, kiểm soát độ ngấu/độ pha loãng hợp lý, tránh đắp quá dày một lượt gây tích nhiệt lớn; gõ xỉ, vệ sinh sạch giữa các lớp.

5. Kiểm tra trước khi phủ lớp chống mòn: Kiểm tra trực quan xem có nứt chân chim, rỗ khí, ngậm xỉ không; sau đó mới tiến hành hàn lớp chống mòn theo đúng số lớp khuyến nghị (tránh đắp quá nhiều lớp chống mòn nếu dễ bong/nứt).

4. Những lỗi thường gặp khiến hàn lót nhanh hỏng

- Hàn đè lên vết nứt cũ mà không mài sạch.

- Chọn sai loại que lót cho thép cacbon cao / gang / thép chịu va đập.

- Nhiệt độ lớp quá cao hoặc làm nguội đột ngột (gió lùa, nước) làm phát sinh nứt.

- Đắp lớp chống mòn quá dày trên nền yếu dẫn đến tróc mảng.

5. Một số mã Que hàn thích hợp

Một số mã que hàn lót, hàn bù kích thước phù hợp

Tùy vào vật liệu nền (thép cacbon cao, thép hợp kim, gang, thép chịu va đập...) và lớp phủ hardfacing, có thể phân theo các nhóm vật liệu lót/ đắp bù như sau:

Nhóm vật liệu nền

Đặc điểm vật liệu

Chi tiết thường gặp

Định hướng chọn que hàn lót / đắp bù

Yêu cầu xử lý nhiệt & Lưu ý thi công

1. Thép nhẹ và thép hợp kim thấp
(Hàm lượng C <0.3% , có thể chứa lượng nhỏ Mn, Cr; dạng cán, rèn hoặc đúc)

Tính hàn tốt, ít nhạy cảm với nứt nguội; thường dùng đắp bù biên dạng cho chi tiết mòn sâu trước khi phủ hardfacing.

- Nhà máy mía đường: Trục ép mía (cổ trục, bề mặt trục), cánh khuấy, máng dẫn bã mía, vít tải bã.
- Nhà máy xi măng: Cánh quạt hút bụi, vỏ cyclone, ống dẫn liệu/than, băng tải vít, tấm lót máng trượt.
- Máy công trình: Thân gầu xúc, má gầu, thành thùng ben, trục con lăn.

Que hàn đắp bù (build-up) dẻo dai / thép hợp kim thấp phù hợp độ bền nền để lấy lại kích thước, sau đó phủ 1–2 lớp chống mòn. Mã que hàn tiêu biểu:
- Que hàn chịu lực / đắp bù nền ít hydro (AWS E7018 / E7016): 
Que hàn chịu lực E7018-H4

- Que hàn hợp kim thấp cường độ cao hơn: Que hàn E8018-B2 / E9018 hoặc E11018)

   Không yêu cầu gia nhiệt cao như nhóm thép hợp kim cao/thép công cụ; vệ sinh sạch rỉ sét, dầu mỡ và kiểm soát nhiệt độ giữa các lớp.

2. Thép cacbon và hợp kim có thể tôi luyện
(Hàm lượng C >0.3%  và các thép hợp kim làm dao cắt, lưỡi ủi, răng gầu...)

Dễ hình thành tổ chức giòn ở vùng ảnh hưởng nhiệt (HAZ) nếu hàn trực tiếp lớp cứng hoặc nguội nhanh.

- Nhà máy mía đường: Dao băm mía, búa đập mía, trục nhông truyền động.
- Nhà máy xi măng: Con lăn nghiền, bàn nghiền, búa nghiền đá vôi/than, trục vít đùn.
- Gầu múc / Khai khoáng: Răng gầu đào, lợi gầu (lưỡi cắt gầu), lưỡi ben máy ủi, hàm nghiền đá.

Que hàn lót chống nứt (buffer layer) có độ dẻo dai cao / dòng austenitic (tham khảo Inox 307 hoặc dòng lót chuyên dụng) để giảm ứng suất và ngăn pha giòn. Mã que hàn tiêu biểu:
- Que hàn inox các dòng:
Super Optimal 307,
SUPER OPTIMAL 309LMO
, 312
- Dòng que hàn 14% Mangan: 
D&H Secheron SMA 

   Gia nhiệt 150°- 200°C trước khi hàn; sau khi hoàn thiện lớp phủ cứng cần làm nguội chậm dưới lớp cách nhiệt.

Một lớp hàn lót đúng kỹ thuật sẽ giúp chi tiết làm việc ổn định, hạn chế nứt vỡ và bong tróc, đồng thời tối ưu chi phí bảo trì chung. Nếu bạn đang cần chọn que hàn lót, que hàn đắp bù hoặc giải pháp hàn chống mòn Hardfacing phù hợp với nhu cầu & môi trường hoạt động, hãy liên hệ với quehan.com.vn để được tư vấn kỹ thuật nhanh chóng:

- Hotline / Zalo hỗ trợ: 0363 507 808 - Tiến

- Địa chỉ: 189 Phan Trọng Tuệ - Thanh Trì - Hà Nội

Bình luận

Gọi cho chúng tôi
0363507808
Zalo
0363507808
Facebook